Satrancın Gelişimi
Her insan, ister spor türünden, ister kart
oyunu gibi masabaşı türünden olsun bir mücadele oyununa ihtiyaç duyar. Bu ihtiyaç,
insanların bireysel güçlerini sınama ve kendilerini gösterme tutkularından
kaynaklanır. Satranç, bedensel güce dayalı spordan ve şansa bağlı oyunlardan,
yalnızca zihinsel becerilere dayanmasıyla ayrılır. Satrançta oyuncuların zihinsel
performanslarının yanı sıra kişiliklerinin de yansıdığı, aşırı temkinli,
kurnaz, içine kapanık, fırsatçı, mızmız gibi karakter özelliklerinin açıkça
ortaya çıktığı görülür.
Dünya'da Satrancın Gelişimi
Satrancın tarihçesi 5. yüzyılda Hindistan'da başlar.
Bu oyunun yapısı o zamanki Hint ordusuna benzerdi. Hint ordusu, 4 kısımdan
oluşuyordu. Filler, atlar, savaş arabaları ve yayalar.
Sanskritçe'de 4 demek olan 'çatur' ile kısım anlamına gelen 'anga' sözcükleri
birleştirilerek bu oyuna Çaturanga adı verildi. 6. yüzyılda İran ve Arap
topraklarına geçti. Çaturanga oyunu İran'a girerken Çatrang ve Araplar'ın İran'ı
fethiyle satranç olarak değişti. Ortaçağın sonlarında zamanın kültür önderleri
olan Araplar, satrancı Avrupa'ya tanıtmışlardır. Satranç Avrupa'da önce İspanya ve
Portekiz'de benimsendi. Arap el yazmalarından sonra ilk basılı satranç kitabı
İspanyol Lucena tarafından kaleme alındı. Rönesans döneminde İtalya'dan Polerio ve
Greco'nun adları önem kazanmıştır. 18. yüzyılda Avrupa'nın birçok bakımdan önde
gelen ülkesi Fransa olmuş ve satranç da giderek orada güçlendi. Napolyon da boş
zamanlarını bu oyuna ayırmıştır.
1840'lardan itibaren modern satranca başlangıç olarak erkekler bireysel satranç
şampiyonaları düzenlenmeye başladı; 1851 Londra, 1857 New York, 1883 Londra
Şampiyonaları gibi. Anderssen, Rubinstein, Steinitz gibi modern satrancın ilk büyük
ustaları bu şampiyonalarda kendilerini gösterdiler. 1924'te Satranç Olimpiyatları
olarak da bilinen Uluslararası Takım Turnuvası, 1927'de ise ilk bayanlar Şampiyonası
yapıldı.
Bütün dünyada 160'ı aşkın ülkenin Ulusal Satranç Federasyonlarının üye
oldukları, merkezi Hollanda'nın Lahey kentinde bulunan Uluslararası Satranç
Federasyonları Birliği (FİDE), 1924'te kuruldu. 1946'da 'da FİDE, ünvan maçı için
şampiyona rakip olacak satranççıyı belirlemek üzere bölgesel ve bölgelerarası
turnuvalar düzenlemeye başladı. 1953'te benzer düzenlemeyle bayanlararası turnuvalar
yapıldı. |