Paraşüt

Paraşütler, yapılış şekli ve stillerine göre çeşitlilik göstermektedir. Bunlar: uçaktan atlanarak yapılan; statik paraşüt ve serbest paraşüt (sky dive), belli yükseltilerden koşarak paraşütün şişmesi sağlanarak yapılan Yamaç paraşütü ve Delta kanattır.

Yamaç Paraşütü ( Paragliding )

Son zamanlarda özellikle gençler arasında hızla yayılan, herkesin kolaylıkla uçma arzusu ve heyecanını tadabileceği bir spor dalı gelişmektedir. Buna Fransızca "parapente", İngilizce "paragliding" ve Türkçe "yamaç paraşütçülüğü" adı verilmektedir. 15 yaşını bitirmiş her sağlıklı kişi rahatlıkla paraşütçülük kurslarına katılıp bu sporu yapabilir. Rahatça koşulabilecek türden uygun eğimli bir yamaca açık olarak serilen paraşüt, pilotun koşuya başlaması ile hemen hava dolar, kanat şeklini alır ve pilotu taşımaya başlar. Pilotun koşuya 3-5 metre daha devam etmesi ile havalanır ve yamaçtan aşağı süzülerek konforlu ve emniyetli bir uçuşa başlar. Uçuşların süresi, kullanılan malzemenin performansı ve pilotun tecrübesine bağlı olarak kilometrelerce/saatlerce sürebilir.n

1940'lı yıllarda, Wright kardeşler başarılı ilk uçuşlarının yanında, birkaç parça perde kumaşından yaptıkları bir tür uçurtmayla yeni bir havacılık olayına da öncülük etmişlerdir. Daha sonraları esnek yapıya sahip kanatlar üzerinde çalışma ve deneyler yapılmış, 1948'de basit yelken kanatlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalar sırasında kanatların bir bot, araba yada bir kişi tarafından yerden kaldırılması önemli bir gelişmeydi. Bu araç rahatlıkla sökülüp takılabilen çubuklardan ve üzerlerine gerilmiş kumaşlardan yapılmış bir delta kanattı. 1948 yılında Dr. Francis Rogallo, portatif delta kanadı yapmayı başardı. Zamanla delta kanatlar emniyet ve performans açısından oldukça geliştiler. Bugün tecrübeli bir pilot, 30-35 kg ağırlığındaki delta kanadına ek olarak yedek paraşüt, hava akımlarına göre şekillendirilmiş bağlantı elemanları, altimetre, variometre, pusula ve hız saati gibi bazı cihazlara ve telsize ihtiyaç duyar. Elbette bütün bunları taşımak için bir araç ve uçmayı düşündüğünüz tepedeki kalkış noktasına kadar uzanan bir yol gereklidir. Bu yüzden 1970'li yıların sonlarında bazı uçucular, yapısı sabit ve ağır olmayan, daha esnek ve daha hafif bir hava aracı arayışına girdiler. Birkaç öncü, paraşütlerle yamaçlardan uçuş denemelerine başladılar. Bunlar uçaktan atlayarak, limit hızda (yaklaşık 198 km/s) düşerken açılmak üzere dizayn edilmiş serbest düşüş paraşütleriydi. Çok geçmeden limit hızdaki açılış şokunun doğurduğu aşırı yüksek gerilimlerin daha yavaş ve daha yumuşak olan yamaç kalkışlarında ortaya çıkmadığı fark edildi ve farklı malzemelerden daha büyük boyutlarda paraşütlerin işe yarayabileceği düşünüldü.

Çok geçmeden ucuzluğun ve basitliğin en son teknoloji ile birleştirildiği Fransızca "parapente", İngilizce "paragliding" ve Türkçe "yamaç paraşütçülüğü" adıyla bilinen yepyeni bir spor doğdu. 1980'li yıllarda yamaç paraşütçüleri düzenli olarak tepelerden havalanmaya başladılar.

Bugünkü yamaç paraşütlerinin 6:1 ve 9:1 arasında değişen süzülme oranları delta kanatlarınkiyle (12:1-18:1) yada planörlerinkiyle (20:1-45:1) karşılaştırıldığında çok iyi görünmeyebilir fakat bir yamaç paraşütünün onların sahip olmadığı bazı avantajları vardır. Kolaylıkla havalanır, yönlendirilir ve inerler, birkaç dakikada açılabilir ve toplanabilirler. Uygun bir eğitimle temel uçuş kontrolü becerisi birkaç günde kazanılabilir. Hafifliği ve küçük boyutları sayesinde rahatlıkla sırtınıza alıp hiç bir yola, hava alanına yada başka bir tesise gerek duymadan kalkış noktasına tırmanabilir ve yolları olmayan dağlardan bile kolaylıkla havalanabilirsiniz.

Basit ve zevkli olmasının yanı sıra havacılığın her dalında olduğu gibi yamaç paraşütçülüğünün de kesinlikle uymanız gereken bazı emniyet kuralları vardır. Havacılığın düşüncesiz, dikkatsiz ve tedbirsiz hareketleri affetmediğini asla unutmamamız gerekir. Güvenli uçuşlar için, içinde uçtuğumuz hava tabakasını kesinlikle tanımalı, paraşütümüzün değişik şartlar altındaki davranışlarını iyi bilmeli ve doğanın şartlarını ve kendi limitlerimizi asla zorlamamalıyız.

Yamaç paraşütçülüğü havacılığın belki de en basit ve en kolay yoludur. Fakat bütün diğer macera sporları gibi ihmal, yanlış uygulamalar ve uygun olmayan şartlarda yapılması gibi hallerde ciddi yaralanmalar, hatta ölümlere yol açabilir.

Paraşüt Tarihi

İnsanoğlunun kuşlara özenerek uçma arzusu, insanlığın uygarlığı kadar eskidir. Bu arzunun ortaya çıkışı ilk kuş kanatlarından esinlenerek veya şemsiye tarzı yapılan paraşütlerle gerçekleştirilmesi yoluyla çok eskilere dayanmaktadır.

İlk paraşütle atlama denemelerinin M.Ö. 2200' lü yıllarda, Çin imparatorlarını eğlendirmek amacıyla, Çin Seddi üzerinden şemsiyeye benzeyen, serbest düşüşü yavaşlatıcı bazı araçlar kullanılarak yapıldığı anlatılmaktadır.

İlk paraşütle atlamayı düşünen ve proje üreten kişi Leonardo da Vinci olmuştur. Bu tarihten sonra, birçok kişi paraşütle ilgili denemeler yapmışlarsa da, tarihte ilk ciddi paraşütçü Fransız Andre Jacques Garner olarak bilinmektedir.

Garner ilk paraşütle atlayışını kardeşinin kullanmakta olduğu balona bağlanmış paraşütle irtibatlı bir sepet içinde yapar. Bu ilk denemelerden sonra 1797 yılında 700 metreden atlayışını başarılı bir şekilde tamamlar. İlk paraşüt brövesini ise, Garner' ın eşi olan Jean Genevieve almıştır.

Bir kablo aracılığı ile açılması sağlanan otomatik açılışlı paraşüt ile ilk atlayışı ise 1885 tarihinde, Amerikalı Thomas Baldwin yapmıştır.
Yine ilk olarak deklanşörlü serbest düşüş atlayışını yapan ve paraşütçülüğün Edisonu olarak kabul edilen Leslie Irvin' dır. Buna ek oarak dünyanın ilk gecikmeli paraşüt atlayışını yapan kişi ise, Amerikalı bir asker olan Randhall Bose' dır.

Paraşütü askeri amaçlarla 1925 yılında ilk kullananlar ise Ruslar olmuştur. Bu yıllardan sonra paraşütçülük, teknolojik gelişmelerle birlikte gelişerek, günümüze kadar ulaşmıştır.

Paraşütçülüğün Türkiye' de Kısa Tarihçesi

Havacılık tarihi Türkiye'de İmam Cevheri ile başlar. Hicri 400 yılında o zamanın büyük Türk bilginlerinden İmam Cevheri kendi hazırlamış olduğu iki kanat ile Nişabur Caminin kubbesinden atlayarak, ilk uçma denemesini yapar. Fakat hazırladığı kanat, havada tutunmasına yetmez ve hızla yere düşerek Türk Havacılık tarihinin ilk şehidi olur. Havacılık tarihine giren ikinci Türk ise, Hezarfen Çelebi' dir. 1632 yılında kendi yaptığı kanatlarla Galata Kulesinden atlayarak, Üsküdar Doğancılar Meydanına inmeyi başarmıştır. Zamanın padişahı Sultan Murat, bu olayı korku ile izlemiş, etrafındaki adamların yanıltması sonucu, önce Hezarfen Çelebi' yi bir kese altınla ödüllendirmiş sonrada Cezayir' e sürgüne göndermiştir. Hezarfen'den çok az sonra da Lagari Hasan Çelebi bugünkülere çok benzeyen dört kollu bir füzeyi ateşleyerek çok yükseklere çıkmış ve daha sonra kendi hazırlamış olduğu özel bir sistemle arızasız olarak denize inmeyi başarmıştır. Fakat sonu yine Hezarfen Çelebi gibi sürgüne gönderilmek olmuştur.