Lydia’nın
parlamasının nedeni bölgede bulunan altın madenleriydi. Bu madenin M.Ö. 7.
yüzyılın başından beri Sardes’te işletilmeye başlaması Lydia’lıları
zenginleştirmiş ve güçlendirmişti. Lydia’nın Anadolu’daki uygarlığa katkısı
daha çok ekonomi dalında olmuştur. Altın sikkeler basarak ticaretteki değiş-tokuş
usulünü değer ekonomisine çevirmişlerdir. Lydia tarihinin bazı dönemlerinde Frigleri de yıkan Kimmerlerin
saldırısına uğradı ve Sardes kenti Kimmerlerle birlikte yine göçebe bir topluluk
olan Trerler tarafından da yağmalandı. Ayrıca Medler ve Perslerle de çeşitli kez
savaşlar yapmışlardır. M.Ö. 28 Mayıs 585 günü Medlerle yapılan savaş sırasında
güneş tutulması meydana gelmiş ve savaş böylece sona ermiştir. Lydia devletine son
veren Pers kralı Kyros olmuştur.
Lydia soyluları ölülerini, Friglerdeki gibi
tümülüslere gömüyorlardı. Bu tümülüsler Sardes’in kuzeyinde Marmara Gölü
kıyısında yer alırlar. Bunlardan 355 m. çapında ve 61 m. yüksekliğindeki
tümülüs Anadolu’daki en yüksek yığma mezar örneğidir.
 . Çok zengin olan Anadolu mozayiğinde sözü edilmesi gereken ve
bugün de izlerine rastladığımız başka uygarlıklarda vardır. Demir Çağında
incelenmesi gerekenler arasında Karia ve Lykia uygarlıklarını sayabiliriz. Hint-Avrupa
ailesinden olan dilleri Hitit öncesi ögeler taşımaktadır. Karialıların daha
önceleri Batı Anadolu’da yerleşmiş oldukları bilinen Leleglerden, Lykia’lıların
ise Luvilerden geldikleri sanılmaktadır. Lykia uygarlığının en özgün örnekleri
arasında kayalara oyulmuş anıtlar yer almaktadır.
Lydia devletinin M.Ö. 546 yılında son
bulmasıyla İranlılar Ege Denizi kıyılarına kadar tüm Anadolu’yu ellerine
geçirdiler. Pers egemenliği M.Ö. 333 yılına değin sürdü. Bu dönemden sonra yerli
kültür gelişiminin yerini Batıdan gelen yeni etkiler ve bunun sonucunda ortaya çıkan
bir kültür almaya başladı
En ileri dönemlerindeki kralları aşağıda
verilmektedir
Gyges M.Ö. 680-652 Ardys M.Ö. 652-625
Sadyattes M.Ö. 625-610
Alyattes M.Ö. 610-575
Kroisos M.Ö. 575-546
|
|