1.
Geleneksel Geç Hitit Stili (M.Ö. 1050-850) : · Malatya Aslantepe (Büyük Hitit Krallığı ikonografisini devam
ettirirler - Halen Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenmektedirler)
· Kargamış (Eserler Ankara AMM’de olup bazıları 8.
yüzyılın sonunda Korinth vazo ressamlarına örnek olmuştur)
. 2. Asur Etkisi Gösteren Geç Hitit Stili (M.Ö. 850-800)
:
· Zincirli (Bu eserlerde Hitit biçimi saçlar yanında,
kralın ensesinde Asur saç topuzu da görülmektedir - İstanbul, Eski şark Eserleri
Müzesi)
3. Asurlaşmış Geç Hitit Stili (M.Ö. 800/750-700)
:
Geç Hitit sanatına Aram ögeleri yanında Asur
özelliklerinin girdiği dönem. Bu eserlere özellikle Zincirli, Sakçegözü,
Kargamış, Malatya ve Tell Halaf örnekleri bu döneme ait eserlerdendir. Örneğin,
Hitit aslanlarındaki stilize edilmiş yürek biçimindeki kulak yerine bu dönem
aslanlarında natüralist kulak görülmektedir. Ayrıca kalçadaki W-motifi N biçimini
almış, oradan da Urartu’ya ve bozulmuş W-motifi biçiminde Hellen sanatına
geçmiştir. Geleneksel Hitit kuş adamları da Kartal başlı, at kulaklı şekle
dönüşmüştür. Hellen vazo ressamları Sakçegözü kuş adamlarını aynen kopya
ederek kullanmışlardır.
4. Aramlaşmış ve Fenikeleşmiş Geç Hitit
Sanatı :
Semitik topluluklar olan Aramlar ve Fenikelilerin
güneyden gelip Kuzey Mezopotamya’ya yayılmaları sonucu, Hitit sanatına bu unsurlar
da egemen olmaya başlar. Zincirli (kısmen Berlin Müzesinde), Sakçegözü, Maraş
(Louvre ve Adana Müzelerinde), İvriz Kaya Kabartması, Karatepe heykel ve kabartmaları
bu dönemin en bilinen eserleridir.
Hellenler M.Ö. 8. yüzyıl başlarında gemiler inşa
edip Doğu Akdeniz’de ticaret yapmaya başladıkları zaman (M.Ö. 750 tarihinde kurulan
Antakya’nın güneyindeki Al Mina Hellen kolonisi gibi) şark sanatının (Mısır,
Fenike ve Geç Hitit) etkisi altında kaldılar. O dönemde yazıyı kullanmayan Hellenler
Fenike alfabesini aldılar, ayrıca şark din ve mitolojisinden etkilendiler (Hitit
efsanelerinden Göğün Krallığı-Theogoni ve Ejder İlluyanka-Typhon gibi). Hellenlerin
Olympia, Delphi, Atina, Milet, Ephesos, Erythrai ve Eski izmir gibi merkezlerinde 8.
yüzyıl Geç Hitit kökenli eserlere bolca rastlanır. Ayrıca 8. yüzyılın ikinci
yarısından itibaren Geç Hitit etkileri Attika vazolarında, daha sonra da Korinth
vazolarında görülmektedir.
|