Eski zamanlarda Yunanlılar'ın en büyük festivali, "Tanrıların Kralı Zeus"
onuruna düzenlenen Olimpiyat Oyunlarıydı. Bugünkü Olimpiyat oyunlarına benzeyen bu
müsabakalarda Anadolu, Suriye, Mısır, Yunanistan ve Sicilya'dan atletler
yarışırlardı. Olimpiyatlar ilk kez M.Ö. 776'da başladı. Oyunlar 4 yılda bir
düzenleniyordu ve Yunan şehir devletlerinin bütünlüğünü sağlamaya yardımcı
oluyordu. Yunanlılar, Yunanistan'ın batı kıyısında Peloponnesus denen bölgedeki
Olimpos'ta Zeus adına bir tapınak yaptırmışlardı. Kutsal oyunlar süresince, şehir
devletleri arasındaki savaşlar kesiliyor ve oyunlar için Olimpos'a (Olympia) gidecekler
için güvenli bir geçiş imkanı sağlanıyordu. Oyunların
yapıldığı yerde bir stadyum ve kutsal bir koruluk vardı. Yunanlılar ilk zamanlarda
basit bir yapısı olan tapınağın yerine, zaman içinde oyunların öneminin
artmasıyla, yeni ve tanrıların kralının adına yaraşır bir tapınak yapmak
istediler. Bunun için Elis'li Libon yeni bir tapınak yapmaya başladı ve M.Ö. 456'da
Zeus tapınağı bitirildi.
Tapınak dikdörtgen bir platform üzerine inşaa
edilmişti. Binanın yanlarında yeralan 13 adet büyük sütun, tavanı destekliyordu.
Her köşede 6 adet sütun vardı. Üçgen şeklindeki tavan heykellerle doldurulmuştu.
Kolonların üzerindeki pedimentler, Heracles'in heykelleriyle süslüydü. Tapınağın
içerisinde tanrıların kralı Zeus'un görkemli bir heykeli yeralıyordu.
Heykeli, Atina'daki Parthenon tapınağı için Athena
heykelini yapan Phidias yapmıştır. Heykel tapınağın batı ucuna yerleştirilmişti.
7 metre genişlikte ve yaklaşık 12 metre yüksekliğindeydi. Zeus, özenle
hazırlanmış tahtında oturur şekildeydi. Başı neredeyse tavana değiyordu. Sağ
elinde zafer tanrıçası Nike'ı tutuyordu. Sol elindeyse üzerinde çeşitli metallerden
kakmalar olan ve üzerinde kartal olan bir hükümdar asası vardı. Altın, abanoz,
fildişinden yapılmış olan ve değerli taşlardan kakmaların bulunduğu Zeus'un
oturduğu taht, heykelin kendisinden daha etkileyiciydi. Üzerinde, Yunan tanrılarının
ve sfenks gibi mistik hayvanların oyma figürleri yeralıyordu.
Heykelin derisi fildişinden, sakalı, saçları ve
elbisesi altındandı. Tasarım, bir ahşap çerçeveye altın ve fildişi levhaların
tutturulmasıyla yapılmıştı. Olimpos'un havası çok fazla nemliydi. Bu yüzden
fildişi levhaların çatlamaması için tapınağın altındaki özel bir havuzda
bulundurulan bir yağ ile sürekli yağlanıyordu.
Roma imparatoru Theodosius I, M.S.255 yılında, bir dinsiz
adeti olduğu gerekçesiyle olimpiyatları durdurdu. Daha sonra zengin Yunanlılar,
heykeli Bizans'a taşıdılar. Heykel, M.S.462 yılında çıkan bir yangında yokoldu.
Olimpos'ta 1829'da Fransızlar tarafından burada bulunan
bazı heykel parçaları Paris'te Louvre müzesinde sergilenmektedir.
Bugün, bölgedeki stadyum restore edilmiştir. Zeus
tapınağıyla ilgili birkaç sütun haricinde hiçbir şey kalmamıştır. Heykel ise
tamamen yokolmuştur. Ancak, o döneme ait bulunan paralar üzerindeki resimlerden,
mabedin şekli hakkında ipuçları elde edilebilmiştir. |
