Sayıcılar Sayıcılar flip-flop'lardan
oluşmaktadırlar. İki gruba ayrılırlar, bunlar Senkron ve Asenkron sayıcılardır.
Asenkron sayıcılar Senkron sayıcılara nazarn daha yavaş çalışırlar. Bunun sebebi
ise flip flop 'ların birbirlerini tetiklemesidir. Bu da zaman kaybına yol açar. Senkron
sayıcılarda ise tüm flip flop 'lar aynı anda tetiklenirler. Bu yüzden Senkron
sayıcılar Asenkron sayıcılara göre daha fazla tercih edilirler. Sayıcılar birde
yukarı ve aşağı sayıcılar diye ikiye ayrılırlar. Her clock palsinde çıkıştaki
binary sayı artan sayıcılara yukarı sayıcı, azalan sayıcılara da aşağı
sayıcı. denir.
1) - Asenkron Sayıcılar :
Şimdi 4 bit (4 çıkışlı) asenkron sayıcıyı ele
alalım. 4 bit sayıcı için dört adet flip flop kullanacağız. Aşağıda 4 bit
asenkron sayıcının çizimi ve çıkış tablosu görülmektedir.
Yukarıda da görüldüğü gibi asenkron sayıcılarda
flip flop'lar ard arda yani seri bağlanmıştır. Flip flop 'ların Q çıkışları
kendinden sonra gelen flip flop'un clock ucuna bağlanmıştır. Bu durum sayıcıda
yavaşlamaya sebep olur. Devrenin altında görülen grafik ise flip flop'ların çıkış
grafiğidir. Grafikteki yükselmeler çıkışın 1 olduğunu düşmeler ise çıkışın
0 olduğunu temsil eder. Grafikten de anlaşılacağı gibi A çıkışı clock palsinin,
B çıkışı A çıkışının, C çıkışı B çıkışının ve C çıkışı da D
çıkışının yarı frekansı kadardır. Aşağı sayıcı yapılmak istenirse devre
çizimindeki flip flop'ların Q çıkışından clock uclarına yapılan bağlantılar Q'
'den alınmalıdır. Çıkış tablosuda yandaki tablonun aşağıdan yukarı doğru
okunan halidir.
2) - Senkron Sayıcılar : Şimdi 4 bit (4
çıkışlı) senkron sayıcıyı ele alalım. 4 bit sayıcı için dört adet flip flop
kullanacağız. Aşağıda 4 bit senkron sayıcının çizimi ve çıkış tablosu
görülmektedir.
Yukarıdaki devre çizimine bakıldığında
senkron sayıcının asenkron sayıcıya göre biraz daha karışık olduğu
anlaşılabilir. Yine yukarıda görüldüğü gibi tüm flip flop'ların clock ucları
bir birlerine bağlıdır. Yani hepsi aynı anda clock palsi alırlar .Bu da devrenin
çalışmasına hız kazandırır. Devrenin altında görülen grafik ise flip flop'ların
çıkış grafiğidir. Grafikteki yükselmeler çıkışın 1 olduğunu düşmeler ise
çıkışın 0 olduğunu temsil eder. Grafikten de anlaşılacağı gibi A çıkışı
clock palsinin, B çıkışı A çıkışının, C çıkışı B çıkışının ve C
çıkışı da D çıkışının yarı frekansı kadardır. Eğer aşağı sayıcı
yapılmak istenirse devredeki Ve kapısının giriş ucları flip flop'ların Q
uclarından değilde Q' uclarından alınmalıdır. Tablosu ise yukarıdaki tablonun
aşağıdan yukarı doğru okunuşudur. |
|
